Giáo trình Python miễn phí · Chương 1/12: Làm quen Python và môi trường làm việc · Bài 01/24.

Mục tiêu bài học

Hiểu chương trình Python được chạy như thế nào, kiểm tra môi trường và tự tạo tệp .py đầu tiên.

Python dùng để giải quyết việc gì?

Python là ngôn ngữ lập trình có cú pháp chú trọng khả năng đọc. Ta có thể dùng nó để xử lý tệp, tự động hóa công việc, gọi API, xây dựng ứng dụng web hoặc phân tích dữ liệu. Tuy nhiên, biết cú pháp Python chưa đồng nghĩa đã biết mọi thư viện trong các lĩnh vực đó.

Một chương trình là tập hợp chỉ dẫn để máy tính thực hiện. Trước khi viết, hãy xác định đầu vào, các bước xử lý và đầu ra. Với bài toán tính tiền học, đầu vào là số buổi và đơn giá, xử lý là phép nhân, đầu ra là tổng tiền.

Cài đặt và kiểm tra trình thông dịch

Tải Python 3 từ python.org và làm theo hướng dẫn cài cho hệ điều hành. Bộ bài sử dụng cú pháp Python 3.11 trở lên. Trên Windows, kiểm tra bằng py –version hoặc python –version; macOS/Linux thường dùng python3 –version. Không mặc định máy đã có Python phù hợp.

Có thể dùng VS Code, PyCharm hoặc một trình soạn thảo văn bản. Điều quan trọng là chọn đúng trình thông dịch của dự án. Trong terminal, đổi đến thư mục chứa bài học trước khi chạy tệp.

py --version
py hello.py

Tạo hello.py

Lưu đoạn sau thành hello.py. Đây là nội dung của tệp, không bao gồm dấu nhắc >>> của chế độ tương tác.

print("Xin chào Học Viết Code!")
so_buoi = 4
hoc_phi_moi_buoi = 150000
tong_tien = so_buoi * hoc_phi_moi_buoi
print("Tổng học phí:", tong_tien)

Kết quả:

Xin chào Học Viết Code!
Tổng học phí: 600000

Python thực hiện từng câu lệnh từ trên xuống. Dấu = gắn tên biến với một giá trị; print() đưa kết quả ra màn hình. Thay so_buoi bằng 6 rồi chạy lại để quan sát quá trình đầu vào thay đổi làm đầu ra thay đổi. Đây là cách kiểm chứng một ví dụ, không chỉ đọc thuộc cú pháp.

Chế độ tương tác và chạy tệp

Chế độ tương tác thích hợp thử một biểu thức ngắn. Tệp .py phù hợp lưu và chạy lại nhiều câu lệnh. Khi terminal báo không tìm thấy tệp, hãy kiểm tra tên, đuôi .py và thư mục hiện tại trước khi nghĩ chương trình sai.

Lỗi thường gặp và lưu ý

• Không đặt tên tệp là python.py, json.py hoặc requests.py vì có thể che khuất module cùng tên.
• Chỉ dẫn chạy trong terminal khác với mã viết trong tệp Python. Không dán lệnh py hello.py vào bên trong hello.py.

Ghi nhớ

Bạn đã biết kiểm tra Python, lưu mã trong tệp và chạy một chương trình nhỏ. Bài tiếp theo tạo môi trường riêng để các thư viện của từng dự án không lẫn vào nhau.

Tài liệu đối chiếu

• Tài liệu Python chính thức