Python bài 13: Class, object, thuộc tính và các loại phương thức
- 18-10-2026
- Toanngo92
- 0 Comments
Giáo trình Python miễn phí · Chương 7/12: Lập trình hướng đối tượng · Bài 13/24.
Mục lục
Mục tiêu bài học
Mô hình hóa dữ liệu cùng hành vi bằng lớp, hiểu self và tránh nhầm thuộc tính dùng chung với thuộc tính riêng.
Khi nào cần một lớp?
OOP gom trạng thái và hành vi liên quan vào một đối tượng. Ví dụ một học viên có tên và danh sách điểm, cùng thao tác thêm điểm hoặc tính trung bình. Một dict vẫn phù hợp khi chỉ cần lưu vài trường; không bắt buộc chuyển mọi dữ liệu thành class.
Class mô tả kiểu đối tượng; gọi lớp thường tạo một instance. __init__ khởi tạo trạng thái sau khi đối tượng được tạo; ở mức sâu hơn __new__ tham gia bước tạo đối tượng. self chỉ đối tượng đang nhận lời gọi, là tên theo quy ước chứ không phải từ khóa.
class HocVien:
truong = "Học Viết Code"
def __init__(self, ten):
self.ten = ten
self.diem = []
def them_diem(self, gia_tri):
if not 0 <= gia_tri <= 10:
raise ValueError("Điểm phải từ 0 đến 10")
self.diem.append(gia_tri)
def trung_binh(self):
return sum(self.diem) / len(self.diem) if self.diem else None
an = HocVien("An")
binh = HocVien("Bình")
an.them_diem(8)
an.them_diem(9)
print(an.ten, an.trung_binh())
print(binh.diem)
print(an.truong)
Kết quả:
An 8.5 [] Học Viết Code
Instance attribute và class attribute
self.diem tạo danh sách riêng cho mỗi đối tượng. Nếu đặt diem = [] trực tiếp trong thân lớp rồi append qua instance, các instance chưa ghi đè thuộc tính đó có thể cùng dùng một list. Đây là lỗi phổ biến khi thiết kế danh sách điểm hoặc giỏ hàng.
Thuộc tính class phù hợp dữ liệu chung như tên trường hoặc hằng cấu hình. Gán instance.truong tạo hoặc đổi thuộc tính ở instance đó; nó không mặc định sửa giá trị của class. Hiểu Python tìm thuộc tính ở đâu giúp tránh việc nhìn cùng một tên mà tưởng luôn là cùng dữ liệu.
Ba loại phương thức
Instance method nhận self để làm việc với một đối tượng. classmethod nhận cls, hữu ích cho cách tạo đối tượng thay thế. staticmethod không nhận self/cls tự động và giống hàm đặt trong không gian tên của lớp; dùng khi thực sự liên quan đến lớp, không chỉ để gom hàm tùy tiện.
class NhanVien:
def __init__(self, ten):
self.ten = ten
@classmethod
def tu_chuoi(cls, text):
return cls(text.strip())
@staticmethod
def ten_hop_le(ten):
return bool(ten.strip())
nv = NhanVien.tu_chuoi(" An ")
print(nv.ten)
print(NhanVien.ten_hop_le(" "))
Kết quả:
An False
Lỗi thường gặp và lưu ý
- Không khai báo một list dùng chung ở class nếu mỗi instance cần danh sách riêng.
- Các phương thức được gọi qua đối tượng thường tự nhận self; không truyền thêm đối tượng lần nữa.
Ghi nhớ
Dùng lớp khi trạng thái và hành vi gắn bó. Khởi tạo dữ liệu riêng trong __init__, phân biệt rõ thuộc tính class/instance và chọn phương thức theo nhu cầu.

